Face à la menace d’une crise globale à La Réunion, le silence inquiétant des élus réunionnais
28 juillet, parImpact de conflits lointains dans un pays insulaire dépendant de lointaines importations
11 avril 2023, sanm

Somenn passé, 47 zanfan La Creuse la vnu la Rényon : in pé, d’apré sak i di l’avé pa rotourn shé nou dopi zot dépar dann lé zané soissante. In pé, i paré, téi koné mèm pa si zot l’avé in famiye issi La Rényon, frèr sèr sansa dann d’ote départman. Déssèrtin ziska zordi i koné pa ankor pou kèl rézon zot la rotrouv azot la-ba.
Sèl zafèr ni koné sé ké zot téi fé parti d’in plan Michel Debré, pou diminyé in pé la démografie dann noute péi mé pa solman. An parmi l’avé galman in plan avortman é plizyèr milyé pti zanz la pass konmsa é sak i koné pi tro sak la spassé dann tan-la mi panss zot i pe lir lo liv Françoise Vergès « Le ventre des femmes » é zot nora bonpé zafèr pou aprande dsu lo pakt kolonyal anti-démografi.
Sak lé intéréssé par in n’ote volé lo plan Dobré noré bénéfiss lir in roman rényoné an kréol — lo promye d’apré sak i di — é sète-la i apèl « Zistoir Kristian ». Mwin l’avé la shanss lir liv-la avèk mon bande zétidyan dann tan mwin té amontrèr kréol l’inivèrssité. Sa sé listoir lo bumidom é toute lo mové travaye li la fé konte nou rényoné.
Ni pouré galman parl la politik pou limite bande néssans é toute sak lé résponssab épi konpliss dann l’antropriz-la. Mi panss néna ankor dé shoz pou éspliké la dsi é forsséman dé shoz sirman i fé mal é lé pa bon a dir épi a rakonté dann in tan konm sète nou la sibi.
Pars kan mi di l’avé in plan Debré, forsséman ni déboush dann térin la politik é si néna in térin politik néna forsséman in plan pou anpèsh lotonomi La Rényon épi diminyé linflianss noute parti kominis rényoné. La frode épi la vyolanss éléktoral lété in moiyin éfikass pou anpèsh léspréssion démokratik — Anparl sa sé anparl la vi épi la lite Paul Vergès l’amenn dann la klandèstinité, Paul Vergès pi son bande kamarde lo parti.
Mézami mi koné déssèrtin la sèye fé lo bilan — pa sète lo plan Debré malorozman — mé lo plan la kondane pliss 2000 zanfan a viv san zot famiye, loin laba dann in péi inkoni. Astèr sèryèzman mi poz in késtyon : koman i apèl in politik konmsa, koman i apèl sak noute bande konpatriyot la soufèr. A la limite mi demande si la pa in manyèr pou insilt azot ké d’alé oir si zot la konète in réissite ékonomik dann sète avantir-la.
Lo déba lé a fèr, lo déba lé pa ankor transhé, mé i fo alé o fon dé shoz, fèr l’analiz iédéolozik so plan-la. Fransh vérité mi san pa mwin la fors pou atake in problèm konmsa toussèl mé mi san k’i fo, mi san k’lé pli nésséssèr ké zamé. Noute pèp la bézoin k’i fé so travaye-la é mwin lé ankor pli konvinki d’sa, kan mi oi la plass dsu lo koin l’aéroport la done l’éstatu pou bande rényoné La Creuse… Madame Dindar la fé lo l’inoguirassion é bonpé rante nou lété la. Bande z’assossyasyon rényoné d’la Creuse té la zot ossi. Astèr wi oi pi si wi sar pa rodé é si wi sar pa lir kossa lé marké.
Lo plan Debré, in plan ni doi konprande absoliman, é ni doi konprande koman li la gingn dévlope ali dann la Répiblik.A bon antandèr salu.
Justin
Impact de conflits lointains dans un pays insulaire dépendant de lointaines importations
Mézami fitintan, kan nou la romark la départmantalizassion téi pé pa done anou la Rényon ké nou téi vé, mi rapèl bien nou lété nonbré pou diskite (…)
In kozman pou la rout
L’agenda 2030 à La Réunion : le bilan interdit (2/5)
Nouvelles orientations budgétaires de l’Union européenne
Accélération de la crise du système néocolonial
Archéologie : Un campement d’invaincus découvert
Washington grand bénéficiaire d’une éventuelle dissolution de l’Union européenne
Na pwin lontan mi oi dann télé, in lanjin apré boulvèrs in kour lékol. Mi domann amwin pou kossa io fé sa, sirtou kan ou la bétone la kour-la na (…)
315 emplois supplémentaires en trois mois
Versement du reliquat de l’aide à la production de canne à sucre pour la campagne 2025-2026
Mézami so matin l’ariv amwin d’ékoute in radio épi toudinkou in sobatkoz la pété. Rant sak i di mourong sé in bon nouritir é sak i di sa lé nil (…)