L’ONF au Port, il fallait le faire !
12 septembre2016-2026 : 10e anniversaire de la disparition de Paul Vergès, témoignage de Houssen Amode
Zistwar Tikok, par Christian Fontaine… zistwar an kréol dann Témoignages -58-
31 mai 2025, par

Misié Léon, Wistiti 1 , lavé in tiktak éksopré po amont marmay lékol. Daborinn, kayé-la, bann fami lavé poin po soplinn sanm li : marmay té i anserv preské pa ! Té i ékri kazimandir rienk si lardoiz èk tablo. Té pli fasil po éfasé. Eré osi po Wistiti, pars si direktèr, ousansa linspèktèr, té i bit dési lo travay Wistiti té i fé, ébin na lontan té fine anvoy ali fé son grimas Zardin Léta, laba !
Si in sans, banna i di – soman si in sans bien kalkilé – té zafèr itil té i mark si tablo. Li té i amont motèr loto, kirbit zernionm, koman té i fé in « relevé de terrain », koman i plant in pié-d’frui… tousala… Li té fé désin si tablo, té i mark lo non tout bann piès, apréla té i di banna arkopié dési lardoiz.
Marmay té i akout bien minm, sitèlman zot té fir konèt sa té i apèl « dynamo », « col de cygne », « sulfateuse ». Ariv zot kaz, na inn-dé té rod po aranz motèr, kirbit, rolvé térin, tousala… Tikok li, li antropan dann in « pépinière ». Ladan li té i mèt tout kalité pié-d'frui : fouyapin aou, letsi aou, zavoka aou, zoranz aou, mandarine aou, tout…
Gramoun Biganbé promié-tan té i agèt Tikok an-grinn, soman tèl li la gout promié mang grèf, li la komans respèk son garson, la di :
« Wa gingn fé in moun ansanm ou mon garson ! »
Kank marmay té fatigé, Wistiti té i di azot konmsa, i di : « Bon ! Tienbo in kou estèr ! Nous allons maintenant étudier ce que vous avez trouvé dans lo livre de la nature ! »
A ton manzé ! * Sa in zafér ankor, sa !
Wistiti té i larg kréol-fransé té i di konmsa : « Na tro liv i ékri ninport kosa ! Koué i pé fout anou la Loire i pran sours au Mont Gerbier des Joncs ? Que lo Mont Blanc porte des Neiges éternelles ! Ou encore que la renoncule lé ak ou lé somak* ? … Anon komans par konèt sak lé partou koté nou : lo livre naturel de la Réunion : lo rès n’a oir apré ! »
Tèl Wistiti té fine di sa, marmay té i trap zot soubik vakoi, té dévid tout si la tab : zanblon, zanbrozad, pokpok, gouyav !… Wistiti té pran lo frui, té i esplik. Apréla tout la bann té i tonm dédan, té i fé in parti. Ou’a domandé si bann zélèv té kontan !
N’ankor po kozé dési lamontraz Misié Léon. Démié kal la minm. N’a di, po fini, Misié Léon – ti zako fité* – té pli gabié dann « travo-pratik » olèrk dann « partisip-pasé-ée-éees ».
Saminm Tikok la pa perd tro son tan lékol ! Estèr zordi, alé mann ali « conjugue lo verbe travailler au futur » riskab li yabou arpa. Soman di ali fé in travay, fagot in nafèr po ou, li va konèt démerdé, pa « au futur » ankor : tou-d’suit po tou-d’suit minm.
2016-2026 : 10e anniversaire de la disparition de Paul Vergès, témoignage de Houssen Amode
Mézami opliss i sava, opliss léssanss lé shèr, opliss kréol lé dann malizé. Pa par raporte li mèm, mé par raporte in gran péi konm l’Amérik apré (…)
In kozman pou la rout
L’Union européenne appelée à agir contre la crise climatique
Impact des plateformes numériques US dans la baisse historique du niveau scolaire dans le système français en place aussi à La Réunion
Nos relations avec l’Europe
Impact de la crise climatique mondiale dans notre pays
Projet de désindexation des pensions sur l’inflation
Forte houle : l’océan rappelle les limites du béton
2016-2026 : 10e anniversaire de la disparition de Paul Vergès.
Le monde a changé, et La Réunion ?
Le monde a changé, et La Réunion ?