L’ONF au Port, il fallait le faire !
12 septembre2016-2026 : 10e anniversaire de la disparition de Paul Vergès, témoignage de Houssen Amode
Zistwar Tikok, par Christian Fontaine… zistwar an kréol dann Témoignages -73-
26 juillet 2025, par

Kan i ariv Noèl, Tikok lé kontan. La vèy, Madanm Biganbé i fé balié la kour, nétoiy la kaz, mèt flèr dann salon… « Zot dé Zan-Lik, si zot i mèt pa prop partou, si zot lé pa rézonab…, Ti-Noèl i aportar pa d’ kado po zot ! Li va port plito in fouèt pès ! ». I fé k’ dan la kour-la, kan i ariv lo soir lo vinn-kat Désanm, i fo oir la propté ! Inn fèy-do-boi i trouv pi ! Tanka dann salon ek la sanm zot monmon, rant pa ! Ou lé kap glisé telman sa lé lis ! Lé pli briyan la tèt lo préfé Péro-Pradié !… Osi, apré sa, Madanm Biganbé ek son mari lé pa trakasé : zot i pé alé la mès-minui, trankil…
Tikok i voudré bien, li osi, alé la Mès-minui. Soman, li la pèr pangar, kan li lé parti, Ti-Noèl i pas par dérièr, i trouv p’ali po dépoz son kado ! Pars – afèr* di azot ? – po sak noèl Tikok i gingne in kado : kisoi in loto ousansa in kamyon, kisoi in kordéon-a-bous, kisoi in tronpèt… Ti Noèl i dépoz sa sou zoryé, kan li dor !… Zan-Lik osi i gingne ; soman, konm li lé pli gran, son kado lé pa si tan fantézi : olerk in zé po zoué, li gingne in somiz, in kilot, in soulié… i fék, kékfoi, Zan-Lik lé zalou, é li fé la malis po anmerd Tikok !…
Lé konm Noèl lané pasé ! Tikok i di bien son prièr : « Pèr Noèl, obli pa moin, a-soir !… Sak mi vé ? In gro toupi, ou i pèz si la tèt, ou i ponp*, ou i ponp… i roul !… Alors, obli pa mon toupi, in, Pèr noèl ! » Apré-la, Tikok i di : « Bonsoir, papa ! Bonsoir monmon ! » é li dor !… Ariv granmatin, Tikok i lèv, présé d’ oir son kado sou son zoryé ! Mé, oila pak, olèr d’in kado, li trouv in gran… fouèt pès ! In fouèt pès pasé dan la sann ankor !… Mazine azot sézisman ek sagrin zanfan-la ! Pa-sito li oi sa, Tikok i larg son gro pléré !
Madanm Biganbé lé ankor an somey : la Mès-Minui la komans minui-é-dmi ! Soman, kan el i antan son zanfan pléré, el i dmann : « akoz ou i plèr, Tikok ? Ou lé pa kontan n out kado ? » (1)Tikok i réponn pa, li plèr pli for ankor ! Misié Biganbé i lèv son tour, li énerv : « Marie ! lèv aou, alé oir stanfan-la ! Li lé zamé kontann son sor ! » Madanm Biganbé i lèv, i sava koté lo li Tikok. Zan-Lik dann koin, i fé sanblan n’ dormi : li ronf, li ronf, li ronf… minm ! Soman na d’ dégré(2) li an pé pi, li éklat dé rir ! Dann in minm moman, Madanm Biganbé i oi lo gran fouèt pès i dépas sou l’ zoryé Tikok !
« Zan-Lik, gran fanngars* ! Madanm Biganbé i kri an kolèr, kansa ou’a finir fé soufrir out ti frèr ? » An minm tan, el i pans sou lo li, i trap in gran boit kartron* anbalé an kado : « Oila, Tikok, mounoir ! Lété tro gro, Pèr noèl la pa gingne mèt sou out zoryé, la mèt sou lo li ! » Tikok i arvien pa ! E dék li rouv la boit kartron, son larm-do-zié i sèk tout-suit ! Dan la boit, na in… gro toupi ; ou i pèz si la tèt, ou i ponp, ou i ponp, ou i ponp… i roul. Ebin, mi pé asir azot : tout la zourné, apré sa, Tikok la ponpé, ponpé, ponpé… rienk po fé sié Zan-Lik !…
Notes
1. Madanm Biganbé : Marie
2. Na in dégré
2016-2026 : 10e anniversaire de la disparition de Paul Vergès, témoignage de Houssen Amode
Mézami opliss i sava, opliss léssanss lé shèr, opliss kréol lé dann malizé. Pa par raporte li mèm, mé par raporte in gran péi konm l’Amérik apré (…)
In kozman pou la rout
L’Union européenne appelée à agir contre la crise climatique
Impact des plateformes numériques US dans la baisse historique du niveau scolaire dans le système français en place aussi à La Réunion
Nos relations avec l’Europe
Impact de la crise climatique mondiale dans notre pays
Projet de désindexation des pensions sur l’inflation
Forte houle : l’océan rappelle les limites du béton
2016-2026 : 10e anniversaire de la disparition de Paul Vergès.
Le monde a changé, et La Réunion ?
Le monde a changé, et La Réunion ?