Paul Vergès : Penseur et homme d’action
1er septembre, parPaul Vergès : 2016-2026
Zistwar Tikok, par Christian Fontaine… zistwar an kréol dann Témoignages -97-
18 octob 2025, sanm

Dék Gramoune Biganbé la fine fé son konparézon rant ARTIRANKOR é lo gouvernman kapitalis, li ogard son garson bien an fas, li di :
« Tikok, mon zanfan ! Akout bien sak papa i sa di aou, zordi ! Out papa, a-lèr-k’i-lé, i komans pran la sélil kominis, isi ! Alors, travay bien lékol, mon zanfan ! Travay bien la kaz ! Travay bien dann bitasion*1… partou ! In kominis i doi donn lekzanp si tou-lé-poin !… Somanké, a s’moman-la, ou’a gingn aminn lo sanzman ansanm tout nout kamarad : lo vié, lo zinn, lo marmay, lo zonm, lo fanm… tout la bann ! Pars, anou maléré, sé otroman k’ la Droit, ke ni vé fé déroul la vi. Nou, n’i vé — pa rienk ÉKRI, mé — VIV LA LIBERTÉ, l’ÉGALITÉ, LA FRATERNITÉ ».
Tikok la sort déor san di arien. Li té an réfléksion : li té mazine son kouzin Artir. Épi, toudinkou, sépa kosa i espas dan son pti koko, li lèv la min konm po fé in promès, é li di :
« Konm soley Bondié i éklèr amoin ! Zamé mi apel arpi kouzin Artir : ARTIRANKOR ! É m’a sobat po défann lézot moukat ali konmsa ! M’a sobat sirtou po k’ tout maléré i (ar) trouv zot vré non : in non d’ zistis ! In non d’moun ! In non ek in nti d’ zanfan Bondié ! »
Mariz osi, son koté, i fé parey : li ienpi abou kozé telman son pti kèr lé séré, si telman son pti moral i travay !… Moman-doné, soman, lo pov pti fi i an pé pi ; alors, li kri Tikok :
« Tikok, mon dada ! Aminn amoin promné dan out ti loto, in kou, don ! » (Tikok ansanm Zan-Lik lavé fagot in lespès ti sarèt kat-rou po saroy do-lo dési, é osi po zoué. Zot té apèl sa : « ti loto ! »). É oila, alors, Tikok — Mariz déryèr ! — lansé an bolid si lo pti loto ! Zot i roul, zot i fons an « frèr é sèr », lib konm lo van, si lo somin galizé « d’ la Liberté, l’Égalité, la Fraternité » !
Christian Fontaine
Paul Vergès : 2016-2026
Mézami mi rapèl lo tan demoune dsu la tèr l’avé pèr la guèr nikléèr i pète avèk la déstrikssion konplète bann sivilizassion. Pars dann tan-la (…)
In kozman pou la rout
Conséquence du sabotage depuis 2010 du plan d’autonomie énergétique de La Réunion
Réchauffement des océans
La casse sociale continue
180 litres d’eau par jour par personne : droit dans le mur
À La Réunion l’école est obligatoire et doit être gratuite
Recrutement de travailleurs des pays voisins pour couper la canne pendant plusieurs mois
Protection bénéficiant à un pilier du néocolonialisme français à La Réunion
Une catastrophe se prépare dans l’indifférence
Rapport de l’Inspection générale des finances