Paul Vergès : Penseur et homme d’action
1er septembre, parPaul Vergès : 2016-2026
Zistwar Tikok, par Christian Fontaine… zistwar an kréol dann Témoignages -100-
29 octob 2025, sanm

Tikok i vien n’ gingn katorz an, é li komans avaz ti fi, alé bal… tousa-la. Soman, promié kou li la parti bal, li té pa loin gingn in zo ! Oila koué la fé :
Tikarl i ariv, i di Tikok :
« Anon bal !
– Moin na poin linz, Koulou !
– I fé arien, vien aou, m’a prèt aou in kilot sanm in somiz ! »
Tikok i sava la kaz Tikarl, i désanz, i mèt lo kilot-grann-mans son kamarad, sanm in somiz blan. In gayar kilot gabardine blé, i moul bien Tikok : li lé fringan an-ndan-la, foutor, i fo oir !…
Ala lé dé i sava !… Ariv dann salon bal, la mizik i donn kalou : sé in lorkès promié kri i zoué ! Tikok, promié débi, i vèy lorkès. Mé son pti zié i mank pa vir koté zerk, rok, slo… Korpion bann fi i roul, baya ! Lé riskab donn mové lidé Tikok ; soman, marmay-la lé pa visié ! Sak li rod, sé zis in nti moun i fé in kont sanm li ; in moun ek ki li pé rakont tousa ki fé mal son kèr : son mizèr, son soufrans, son tousèl !…
E oila k’, zistoman, li apersoi dann in koin, asiz bien trankil koté son monmon, in nti fi i konm-sa. Li lé anmerdé : koman fé po apros koté mamzel-la ? Tikarl, laba, i donn lo grin minm po dansé ! Pa kestion n’ déranz lo boug po sékour ali !… Moman-doné lorkès i fé pèt in séga andiablé ! Tikok i an-pé pi, li sava, li invit lo pti fi ! Par kou-d’sans, lo pti fi i di « oui », tandik son monmon la poin lo tan di « non » ! Anfin, tou lé dé i « tienbo l’ rin séré » ! Tikok i ramas pa tro mantèr sanm li ; Maryane i fé parey sanm Tikok ! Tou lé dé i akord bien.
Soman, kan l’apo bien dansé konmsa, zot i oi in pongné marmay i ogard azot, i ri, Tikok lé zéné, li rod po koué ! Marmay i ri minm. An-minm-tan i amont lo doi direksion son… kilot ! Tikok i fé sanblan pa fé in kont, li kontinié roulé ! Soman, i amiz pa, li apersoi in nti van fré i rant par an-nsou ! Li ogard : li oi son kilot lé… désiré, la fann par anba ! « Ayayayay ! Tikok i di dann son kèr. La pa la sias sa ? » Li ésey dégaz ali, rod somin po kouri ! Mé Maryane i tienbo ali ! Li débat ankor in kou ; Maryane i tienbo minm ! An minm tan, el i di : « Kas pa la tèt, Tikok ! Kontinié dansé ! Malgré sa, mi inm aou ! ».
Soir-la, Tikok la « vèy poto » tout la nuit, son deryèr kosté kont lo mir lo salon. Soman, parol Maryane té la po étinn lo fé dann son kèr…
Christian Fontaine
Paul Vergès : 2016-2026
Mézami mi rapèl lo tan demoune dsu la tèr l’avé pèr la guèr nikléèr i pète avèk la déstrikssion konplète bann sivilizassion. Pars dann tan-la (…)
In kozman pou la rout
Conséquence du sabotage depuis 2010 du plan d’autonomie énergétique de La Réunion
Réchauffement des océans
La casse sociale continue
180 litres d’eau par jour par personne : droit dans le mur
À La Réunion l’école est obligatoire et doit être gratuite
Recrutement de travailleurs des pays voisins pour couper la canne pendant plusieurs mois
Protection bénéficiant à un pilier du néocolonialisme français à La Réunion
Une catastrophe se prépare dans l’indifférence
Rapport de l’Inspection générale des finances