Un triple anniversaire de portée mondiale
18 juillet, par4 septembre 1996, 4 novembre 2016 et 12 novembre 2016
Zistwar Tikok, par Christian Fontaine… zistwar an kréol dann Témoignages -91-
27 séptanm 2025, sanm

« Ou i sa kabaré a-soir, ou, Tikok ? »
Tikok i rèt konm li lé : asiz katpat, son min apo ramas kanèt dann trou-bité ; soman, son zié i vir an poin d’intérogasion si Maksimin, dobout laba koté l’ot ré-bité. Li konpran pa !
« Mi dmann aou, si ou i sa kabaré asoir ! »
– Kosa i lé, sa ? » Tikok i dmann anfin.
– Tolèr ! Kabaré minm oui koné pa kosa i lé ? I oi ou st’in maoul ! »
Alors, Maksimin i esplik :
« Zordi, Vin désanm, sé la Fèt Kaf ! E, toultan, kan i ariv Vin Désanm, Gramoune Yalo i fé kabaré son kaz, é toulmoun ozalantour i antour po santé, krazé, tout la nuit ! »
– I dans pa maloya osi, la ? Tikok i dmann.
– Bin sa-minm ! Maximin i arvir kabaré ek maloya lé parey sa !
– Abin, mi koné, alors ! L’ot kou, papa la minn nout-dé Zan-Lik manz kabri masalé la kaz Gramoune Mardé. Lété po zot servis. Ebin, la, lo soir, banna la dans maloya. Té di konmsa, la, promié débi : « Sa servis kisa sa ? Sa servis malbar sa ! Kisasa la donn manzé sa ? Papa Mardé la donn manzé sa !… Apréla, n’in boug la mont si in lespès tanbour, la bat kaziman konm in séga. Na in n’ot la pran in lespès ti késon flèr-kann, la sékouyé. In n’ot ankor té fé sonn in pti fer-blan ansanm dé boi gouyav… Sak foi té komans, lo boug si l’ tanbour té anvoy in morso té rosanm ziska in pléré ! Son santé té fé pèr amoin, pars té fé pans amoin sat lo prèt légliz ; Soman té a-dmi kréol, a-dmi langaz ! Kan lo gramoune té fine sant son morso, na inn dan la bann té kri : kasaz ! Alors, la, té falé oir ! Lo tanbour, lo karé flèr kann, lo bagèt zaz, lo triang… tout té donn lo grin ! Tout la bann té sant é té dans ansanm ; ziska moin la rant dann ron a la fin ! Nout té sant konmsa :
In kok in poul moin nana.
San golèt la tèr moin la poin !…
Ki la kri ali si ?
Destin Bondié la kri ali si !… »
Maksimin té lès Tikok rakont tout, san di arien. Soman, son dé zié té i briy konm la brèz-dofé ! Ek-sa, firmzir Tikok té koz, li té fé lo zès po Tikok : li té bouz lo rin, té roul zépol, té balans lo bra dovan-déryèr, té glis lo pié partou atèr !… Ziska tan k’ la pran ali in fougad, konm in boug lo kor lavé gaté, konm in boug lespri lavé mont dési : li la pran in lélan, la mèt ali a santé, a dansé, a krié :
« Vin désanm sé la liberté !
Vin désanm sé la liberté !…
Kaf kafrine i vé pa dansé ?
M’a trap mon roulèr m’a fé dans azot !… »
Tikok, si l’ kou, la rèt la konm in kouyon ! Li té koné pi kosa té falé fé : rogardé ? kouri ? apel o-sékour po di Maksimin la tonm kriz ? … Mé oila-pa k’, si lé zantrofèt, in ponyé marmay i ariv, i rant si la pis po dansé ! Alors, Tikok i rant dan l’ ta, é li mèt ali a santé ek tout la bann konm in perdi :
« Isi, dann péi Bourbon
Nana lo blan, lo noir po touloubon…
Soman kan lo san i koul,
Lo san lé rouz, lé rouz,
Lé rouz po touloumoun ! »…
Tikok lé kontan : kan-minm a-soir li gingn arpa alé kabaré Gramoune Yalo : li vien d’ fèt son promié Vin Désanm marmay !…
Christian Fontaine
4 septembre 1996, 4 novembre 2016 et 12 novembre 2016
Mézami na pwin lontan mwin té apré rogard bann nouvèl lafrik… La politik biensir, la pé, la guèr, lékonomi é mwin la antann in konvèrssassion rant (…)
Démographie, mondialisation de l‘économie et innovation technologique
Investissement de 424000 euros en partenariat avec les fonds européens gérés par la Région Réunion
Réunion en Inde des ministres du Travail et de l’Emploi des pays du BRICS
Les entreprises recherchent-elles avant tout des spécialistes de l’IA ?
Archéologie : Un campement d’invaincus découvert
Création du Port Sec III
Qui peut prétendre à une antériorité à La Réunion ?
Relance du projet ferroviaire
Washington grand bénéficiaire d’une éventuelle dissolution de l’Union européenne
Na pwin lontan mi oi dann télé, in lanjin apré boulvèrs in kour lékol. Mi domann amwin pou kossa io fé sa, sirtou kan ou la bétone la kour-la na (…)