Économie réunionnaise : le calme avant la tempête
6 juin, parIEDOM : « Un premier trimestre favorable avant l’impact de la crise au Moyen-Orient »
24 janvier 2008

Lané 2008 i vienn komansé. Demoun i komans trakasé. Nana tèlman projé banna la po kozé, nana tèlman zafèr demoun i doi péyé. Mé dan « demoun », nana osi bann zartiss. Nonm de foi zartiss i di lé dür po viv. Le travay lé rar, soman nana ankor po déklaré. Ziska zéro i fo déklaré. Aprésa i fo péyé.
O ! lé bien trist zistoir là. E nana tèlman demoun la viv sa mo pou mo konm mi di. I di aou “ankouraj la jënèss”. Mé kan la jënèss i fé, kan la jënèss i vé travay, nana tèlman larlik i atann alü, lü viv inn mizèr i dékouraj alü. Alé demann in RMI, baz aou désü in ti kontra, oubiensa rod in ti plass bordaj la méri. Zartiss i artrouv azot dann in lizine, oubiensa ramass la salté. D’ot orëzman nana in pé plüss la shanss, oküp inn plass dann büro, ousansa travay lékol. Soman, ogard bien, konbienn pint i gingn pa vann tablo, konbienn fonnkézër i viv pa fonnkër, épüsa konbienn shantër na poin po shanté ? A ! oui, banna va dir moin la rant rasist, akoz mi di « zartiss i sort péi déor i gingn bokou plüs larjan zartiss nout péi ». Akoz ? Lé pa vré ? Zot va dir amoin lé pa vré. Mi atak pa, soman kan Ayo la shant o plü pré Davy Sicard, kisa selon zot té plüss péyé ? Zot va dir “rienk zartiss”. Oui, par kont, i fo n’i voi osi tout bann tèknisien i travay dann téat, désü in plato müzikal, ou ankor tout sat i travay po la télé. Bann tèknisien, mi parl. Parske bann zanimatër i mèn la bèl vi. Zartiss la lümièr, zartiss le son, lü ogard. Pint i manz son koulër, fonnkézër i anval son fonnkër, shantër i vé shanté. Tank ou na poin in non, i fo manz kari la mizèr.
Koz pü, i fo fé
Kansa va koz in kou po in vré politik kültürel La Rénion ? Nana bonpé la batay po fé viv nout kalité rénioné, nout lang, nout romanss, nout kültur. Soman, la bezoin galiz in kou le manièr amèn la kültur. Lé bien bo koz an tronpèt dann zéleksion, mé forss à voir, nana bonpé zasosiasion külturel la po süss noiyo mang, é zot bann zartiss i ashèv fé boui le grin mang po manzé. La pü rien. Alé, jüss po rakonté. Nana in zartiss i travay desü le ron kabary malgash. N’inpé va kroir, sa i ansèrv po bann gran müzé la po énèt. Alévoir, na rienk détroi kolektivité nout péi la soutien le projé, é ankor pa po gaspiyé. E mazine pa i sort à gosh ? Défoi, komsi listoir la palanké. D’ot i espèr for nora bann Pôle régional d’art contemporain (PRAC), soutenü, èk bann gran zespozision po valoriz bann jën plastisien rénioné. D’ot i vé voir bann gran festival rouv in pé plüss la port po bann group lokal i komanss sort dann fénoir. Epüsa, banna zartiss an jénéral i vë viv po zot travay, mé soman i vë voir la monay. Le “pourquoi” (1) lé bien malizé. I demann rienk po rogomanté. La vi i rogomant. Soman, i lèss in sèktër travay viv goutt à goutt, san gran lespéranss. Alé, jüska bann gro sübvansion péi i ansèrv po bann gran zartiss nana déjà toutt in bann promotër nasional ! I fo majine in kou partajé, é égaliz o plü ho. Apré, kosa i mank anou ? La plass po travayé. Rogard koman bann vil le soir lé pa animé. Zot va dir amoin, la plü grann vil L’outre-Mer le soir i majine pa mèt lanbianss désü son plü gran boulvar ? Anou osi isi nou pë fé in joli Montmartre, in Saint-Germain des Prés, bann kartié zartiss, épüsa bann gran salon.
Babou B’Jalah
(1) “Pourquoi” : mot créole non utilisé pour dire salaire.
IEDOM : « Un premier trimestre favorable avant l’impact de la crise au Moyen-Orient »
Mézami pou sak la viv lontan dann nout péi La Rényon-dizon pou sak la konète la loi disnèf mars 1946 kan l’arivé, zot téi panss sirman la fain (…)
Plusieurs millions de personnes supplémentaires en insécurité alimentaire
Vote unanime d’une loi à l’Assemblée nationale à Paris
IEDOM : « Un premier trimestre favorable avant l’impact de la crise au Moyen-Orient » Économie réunionnaise : le calme avant la tempête Kansa (…)
Rapport sur les riches publié par l’Observatoire des inégalités
Au lieu de reproduire la France, les Réunionnais devraient s’inspirer de Madagascar
Retour sur le séminaire organisé par la Section PCR de Saint-Denis
Conséquence de la crise et de la pénurie de logements sociaux
Condoléances du Parti Communiste Réunionnais
Face aux difficultés de trésorerie à cause des retards de paiement
À la veille de la manifestation organisée par des élus devant la préfecture