La concentration de richesses révèle l’ampleur des inégalités dans les anciennes colonies intégrées à la République française comme La Réunion
5 juin, parRapport sur les riches publié par l’Observatoire des inégalités
16 mars 2007

Troi marmay-là té troi dalon dépi la énèt Lopital Sin-Lui. La viv dan lo mèm kartié, kaziman la mèm kour. Rièl badamié, koté madam Dou Sin-Lui, èk son bann tizane pandié. Marmay té kroi ali sorsièz tèlman li té parèy in zoboulmouk, vilin vèy pa. Ziss son kozman ladilafé té fé aèl fanm tizanèz, éspésialis rougay Freedom si radio Bagdad, èk in lodèr tizane po songné. Kania, toultan téi mazine aèl. Son tant bordmèr, plinn grèyman, navé touzour in lespèss poison, kisoi in rouz, po madam Dou. Kania té yèm aèl, so vié fanm. Konm son gromoman. Fo dir madam Dou té matrone, otroman-di in fanm saz. Nana bonpé, èl mèm la fé voir bardzour.
« M’la kongn zot dérièr an promié ; Amoin mèm la fé voir aou lo zour », toultan èl té di dan son ronm.
Tani té réponn dirèk : « Bin ! pa ou nout moman touzour ». Tani, in ti non gaté. Son vré non, Sully Dijoux. Mé li préfèr i kri ali Tani. « Tani vers moi » toultan gramoun Dou téi yèm kanil lo papa d-Sully. « Charles Dijoux i travay po Charrette. Si li léna doronm, Tani vers moi » gramoun Dou i di, porézon lo papa d-Sully té sharoy boutèy sharèt èk son bèl kamion. Dann ron-kabass là, navé in troizièm marmay, Sipay. Dimitri Robert. Lé troi marmay navé onz an, mé ali mèm té pli kapor, pli gran, pli kosto. Li té dépass tout la bann. Son tèt té bien pli o tout la bann. « Pli o troi tèt » li té arèt pa di. Soman laménèr té Kania, Patrick Payet, in kabalèr, i shap pa. Pli fité, pli gamèr, malgré té pli mouniang dan la bann. Ali mèm té trouv larzan, kan Tani té amèn bouton. Sipay, té lo grobra. Parlfèt, ala troi ravazèr, bien nomé.
Banna i rapèl bien. Té in promié novanm, kan la vi lé troi marmay po la dèrnièr foi. Zamé pi la rotrouv Kania, Tani èk Sipay. Soidizan té in kestion parti batt-karé. Konm zot té fé toultan, batt karé dann bra Silaos. Kania noré amèn détroi ti poison la rivièr, bann rasine èk brèd, détroi zanak. Tani, détroi zoizo. Sipay, doboi. Po zot ti kabane, zot ron-kabass dalon. Soman, ariv si zèr lo soir, oki bourik. Poinn Kania, poinn Tani, poinn Sipay. Zéro kalbass la fimé granboi. Sèt èr i ariv parèy. Uit èr lo soir, Charles Dijoux, Yoland Robert èk Alain Payet, sè-d rod azot. L’artrass tout zot somin. Dépi Ouaki épi dann bra Silaos, dépi uit èr lo soir ziska granmatin si zèr. Ek zot lanp, la monté po monté. O bou d-zot forss. Ariv di zèr, zot i désid artourné. Dérièr, zot kaz, poinn Kania, poinn tani, poinn Sipay. Zandarm, èk demoun kartié, épi tout sat la antann lo zistoir, la done la min po artrouv lé troi marmay. Inn somèn banna la rod partou. La fouy sou galé, la gard sou lo kap la montane. Partou. Aforss té falé admèt linposib. I trouv ar’pi. Ziska, lo prèt Sin-Lui la propoz fé inn mèss po zot kor, domann in grass po ramass zot lam perdi.
La suitt vandrodi proshin...
Vokabilèr kréol La Rénion :
Grass : aide divine, faveur, grâce.
Grèyman, grap, gréman : ensemble des hameçons et des empiles pour les pêcheurs professionnels.
Kabass : ami, confident, intime.
Kania : viveur, fêtard.
Kanil : embêter, emmerder.
Mouniang : petit.
Ron-Kabass : cercle intime.
Sipay : homme fort, grand et robuste.
Tani : rhum.
Zanak : couvain.
Zoboulmouk : laid, avachi, déglingué.
Rapport sur les riches publié par l’Observatoire des inégalités
In kozman pou la rout
36 % de personnes âgées à La Réunion en 2050
Contraste avec La Réunion base de l’OTAN en l’Afrique australe
Rapport sur les riches publié par l’Observatoire des inégalités La concentration de richesses révèle l’ampleur des inégalités dans les anciennes (…)
Nos peines
Au lieu de reproduire la France, les Réunionnais devraient s’inspirer de Madagascar
Retour sur le séminaire organisé par la Section PCR de Saint-Denis
Conséquence de la crise et de la pénurie de logements sociaux
Condoléances du Parti Communiste Réunionnais
Face aux difficultés de trésorerie à cause des retards de paiement
À la veille de la manifestation organisée par des élus devant la préfecture