Les circonstances de l’enregistrement du premier 33 Tours de maloya

22 juin 2006

Lèrk an 1982 banna an Frans la kréé la fèt la mizik, té fé pa tro lontan La Rénion té fine sort bann promié 33 Tour maloya, an 1976. Èk Firmin Viry, ni arvyin dsi lo koman lo promié 33 tour la sorti.

L’idée d’un 33 Tours de maloya est issue du Congrès du PCR en 1974
Firmin Viry i rakont : An 1974, l’avé in kongré Parti Kominis o Por pandan trwa zour. Mwin té invité pandan lo trwa zour. É kan la ariv la fèrmétir lo trwazyèm zour, i di i mank anou in soz, la kiltir La Rénion la fine kaziman pèrdi, i di nana in militan dan la sal, i domann ali d’monté anlèr dési podyom pou li sant inn ti romans. Domoun i bat la min, na plis katsan délégé la, i fé mont aou anlèr, m’avé inpé la trouy wa... Mé kanminm sa, mwin la mont anlèr, mwin la sant “Somin granbwa” épi mwin la sant “Valé valé”, banna la ékouté. Kan la fini, na in délégé té sort Pari i ariv koté d’mwin, i di amwin : "Sé ou Firmin Viry ?", mi di "wi". I di : "Paul Vergès i di ou lé in bon santèr maloya, ou na in troup ?", mi di "wi, mé nou giny pa tro sant ali, i fé plis dizan nou zwé an klandèstin". I di amwin ké li èmré, si in sé zour li vyin La Rénion, anrézis sa pou fé in 33 Tour. Mi di : "Mé koman i sa fé, nou la pwin léstidyo, la pwin riyin, é banna i yinm pa nou...".

Conditions clandestines d’enregistrement du premier 33 Tours de maloya
Bon, in zour banna la vni avèk in pti maniétofone dimansion la vot la (inn ti wolkmane) pou anrézis sa. La éspèr tout domoun dormi, paské i fé in pé dézord tansion domoun va antann. Té vèr minwi inèr kan la komans anrézis sa, té koté in park koson. Alor nou la anrézis tout nout bann morso, mé mwin té donn osi lésplikasion po lo zinstriman : kèl matyèr i fo itilizé pou fé in roulèr, kèl matyèr i fo itilizé pou fé in bob, in pikèr, lo kayanm. Apré la sort lo 33 Tour lo 27 out 1976. É la pèrmèt anou de rofé viv lo maloya o nivo plan lokal. Nou té vann lo 33 Tour par port a port. Mé kanminm moun té pèr, paské té intèrdi.

Le 33 Tours a permis une véritable appropriation du maloya par la population
Kan lo 33 Tour l’avé sorti, la rann domoun sèrvis paské banna la ékouté lo ritm, lo batman lo roulèr, lo batman lo kayanm, lo pikèr. É lo zafèr la dévlopé dousman dousman. Mé la, obou dapépré dizan apré, nou la vi onivo lasosyasyion ké lavé omwin plis in santinn troup onivo lo tradisyion.
Mon 33 Tour té apèl “Maloya du peuple de La Réunion”. Sat nout vyé paran la fé, i apartyin azot, i apartyin anou. Lo maloya lé anou. In pèp i dwa pa viv san son kiltir, swa son rolizion, tamoul, malgas, komor aou, zarab aou, tout, na in rolizion, in kiltir. Minm si dann maloya na osi politik. Si in boug la komans travayé si in tèks maloya, li san dan son sèrvo na kèksoz ki spas.

Interview de Firmin Viry par Younous


Signaler un contenu

Un message, un commentaire ?


Témoignages - 82e année


+ Lus