La concentration de richesses révèle l’ampleur des inégalités dans les anciennes colonies intégrées à la République française comme La Réunion
5 juin, parRapport sur les riches publié par l’Observatoire des inégalités
Extraits de Pipit marmay Le Port, de Patrice Treuthardt, illustré par Teresa Small, édition Ville du Port.
22 décembre 2006

Mësië Granjan
Le vieux conteur du quartier
Me laissa entendre cette belle histoire de mer,
Celle de la mer des histoires à boire avec pipette
Comme limonade dans la boutique Aliette...
Il était assis le p’tit sur le gros sous l’auvent de la buvette
Et avait des kozman, des paroles comme un pied d’bois noir dans le vent. Parfois, il parlait langage, il disait : « Mananga, Mananga, tsy manday la ! »
Il parlait en parabole, kass pa l’bol ! karanbol, piss dann bol !
Avec lui, les mots avaient des ailes et prenaient la totalité du ciel !
Lavé in foi / mësië lë foi
La manj son foi èk in grin-n poi !
Kriké ! kraké !
Koton mayi i koul, galé i flote
Oté, avan mi mor
I fo mi rèv in dernié kou
Foutor
Pou moin rès ankor an vi !
Mi koné in moun
Pandan 7 jour 7 nuite
Bann dëmoun la rod ali
La trouv ali dann fon Titan
Li té kroi li té divag
Lapa mazine domann alo
Akoz pandan 7 jour 7 nuite
La rod ali partou si la tèr
Moin té lë sël moun té vë alé la pèsh èk li
Akoz lavé poin persone té i sïporte ali
Kan li té koz tousèl dëvan la mèr
Akoz margoz lé amèr, lë grin lé dou, la rasine lé plate !
In jour moin la guign son sëkré
Mi done azot gran kèr zordi
Akoz li la fine désot la vi astèr
Akoute byin sa !
Kriké ! kraké !
Mananga Mananga
Ou napi madam mi koné
Mananga Mananga
Moin-mèm ti fiy-poisson :
Alon bate in karé dann lo, sanm moin,
Ma monte aou koté mi dor
Ma mont aou bèl batiman koman shato
Ma mont aou kosa nana deryèr la mèr
Mananga lapa fé inn, lapa fé dé
La sote vitman dann bra la fiy-poisson
In zoli sirèn péi-déor
É zot la parti loin, loin-mèm
Pli loin pli loin ninportékel rèvman !
Kriké ! kraké !
Bèf i trap par lë korn, dëmoun i trap par la lang !
Si zistoir lé mantèr, lapa moin lotèr
Mësië Granjan la rakonte amoin sa,
É ziska zordi mi kroi ankoi moin,
Akoz kom li
Mi rèv artourn in kou la mer la mèt amoin si la tèr,
Et ces légendes existent parce que le conteur les a inventées dans son cœur.
Badinaz marmay dann por
Dann tan lontan, dann fon Titan
Lë van té joué dann mon shëvë
Dann tan lontan, dann fon Titan
Té fé digdig toute mon doidpié
Dann tan lontan, dann fon Titan
Marmay té joué dann touf boidlé
Dann tan lontan, dann fon Titan
Rézin-marine té dou-salé
Dann tan la rïyèl Kaka
Lë tan lavé poin traka
Nou té joué la krosh
Nou té joué la rou
Dann tan la rïyèl Kaka
Lë tan lavé poin traka
Nou té joué la mok
Nou té joué kadok
Dann tan lontan, dann fon Titan
Marmay lékol lavé lë tan
Lavé lë tan invant zot badinaj
Dëvan la mèr
Golet lë zin, fil vérasoi
Dann tan lontan, dann fon Titan
Marmay lékol lavé lë tan
Lavé lë tan invant zot jë
Dëvan la mèr
Papié journal, voil sèrvolan
Dann tan lontan, dann fon Titan
Marmay lékol lavé lë tan
Shak jë lavé son sézon
Toupi grin-n letshi, pétar shinoi
Jëdi matin dan la kour légliz
Nou té joué toupi
Kitsèn sitsèn mon dalon
Nou té mèn o ron
Dann tan la rïyèl Kaka
Lë tan lavé poin traka
Nou té joué la krosh
Nou té joué la rou
Dann tan la rïyèl Kaka
Lë tan lavé poin traka
Nou té joué la mok
Nou té joué kadok
Kan moin té pti, moin té pa gran
Dann fon Titan
La sézon karya l’arivé marmay
Mèt dofé dann kane
Ziska fé lèv lë mor, pa vré
Simétir la pès-lépuizman
Kan moin té pti, moin té pa gran
Dann fon Titan
Zistoir pèrkal, zistoir la mal
Zistoir la kaz, tousa zistoir
Moin té anval afors moin té kontan
Lo Roi Martin
Lao lao
Pa filao
Lao lao tamarin lé-o
Amoin-mèm lo roi martin
Amoin-mèm lo roi malin
Boug la fine kal la mandoz
La lang na lë gou margoz
Boug la fine manj sikrëdorz
La boush na lodèr longoz
Lao lao
Pa filao
Lao lao tamarin lé-o
Amoin-mèm lo roi martin
Amoin-mèm lo roi malin
Kosa in shoz ?
Mi sava la fontèn an shantan,
Mi rëtourn an dan...
Inn ti manmzèl dann bor shëmin,
Toulézour mi anbrass aèl...
Zot la trouvé byin sïr !
Réponse : Le robinet de la fontaine publique
Rapport sur les riches publié par l’Observatoire des inégalités
Mézami pou sak la viv lontan dann nout péi La Rényon-dizon pou sak la konète la loi disnèf mars 1946 kan l’arivé, zot téi panss sirman la fain (…)
In kozman pou la rout
36 % de personnes âgées à La Réunion en 2050
Contraste avec La Réunion base de l’OTAN en l’Afrique australe
Rapport sur les riches publié par l’Observatoire des inégalités La concentration de richesses révèle l’ampleur des inégalités dans les anciennes (…)
Au lieu de reproduire la France, les Réunionnais devraient s’inspirer de Madagascar
Retour sur le séminaire organisé par la Section PCR de Saint-Denis
Conséquence de la crise et de la pénurie de logements sociaux
Condoléances du Parti Communiste Réunionnais
Face aux difficultés de trésorerie à cause des retards de paiement
À la veille de la manifestation organisée par des élus devant la préfecture