Zourné intèrnasional kréol 2008

Sa sé po dévlop la lang

29 octobre 2008

Koman ni pé sov la lang, nout kiltir Rénioné, si bann zanfan i suiv pa, i aprann pa ? La komine Sinlui èk le kolèz Plato Goyav la désid mèt ansanm po amont le gayar nana dann la LCR (langue et la culture régionales). Tardra viendra, nora ankor bonpé zélèv va demann rant dann klass LCR. Sa dawar an rézon bann militan po la lang kréol la sobat fo fé respèk zot lidantité rénioné dann lékol la répiblik.

Dési la komine Sinlui, nana lontan i batay po la lang kréol. Toulézan, le serviss kiltirèl i done la min po amont la valèr nout lang, la joliès nout kiltir. Dépi 1982, Sinlui i amont légzanp dann la défanss nout kiltir, po défann la kréolité. E Sinlui i vé kontinié travay là, po fé pran konsianss demoun, la lang kréol lé pa in lang patatèr. Si na in moun la konpri sa, sé bien Frédéric Célestin. Li lé profésèr kréol, é osi la lang fransé, dann kolèz Plato Goyav. Dépi pli-d di z’an, li travay po la lang kréol. Kisoi le magazine Nout Lang, oubiensa Lespozision dési la lang kréol, li la touzour mèt an avan la plass nout lang dan nout sosiété rénioné, san fé la gèr ansanm la lang fransé. Koméla, li lé an plass po démavouz bann marmay lékol. Sèt ané, porézon la zourné intèrnasional kréol, li la roganiz ansanm lékip kolèz Plato Goyav, min dan la min ansanm lékip sèrviss kiltirèl la méri Sinlui, in sobatkoz ansanm Franswa Sintomèr.

Plato Goyav in lègzanp po bann kolèz

Franswa Sintomèr, sa in potomitan nout lang rénioné. Ali mèm la fé koz Astérix èk Obélix an kréol. Parlfèt, li té invité po débat dési le tèm « la tradiksion po ansèrv dé lang », ansanm bann zélèv, épi ansanm bann paran zélèv. Navé pli-d inn santèn zélèv té là po koz ansanm in zékrivin rénioné, in maloyèr osi, in fonnkézèr sa lé sir. Le kolèz Plato Goyav la rouv in bon sobatkoz po fé avanss nout lang, po fé avanss la konésanss nout listoir, nout lidantité, nout mizik, nout fason manzé. Souvandéfoi, demoun i kroi, batay po la lang kréol, sé fé in bon dérièr. Poitan, kan ni vé koz kréol, i vé pa dir ni vé pa koz fransé. In moun, in marmay i koz kréol, i vé pa dir li koz pa fransé. O kontrèr, dawar sé sa i fo nou défann, le bilinguisme. Sé lozik là i fo défann. « Nou lé pa dan in lozik kréol partou toultan », i ésplik Frédéric Célestin. Kolèz Plato Goyav lé an avanssi koné koman amèn sa. Depuis 1996, Roger Théodora èk Michael Crochet la mèt an plass lansèyman la LCR. Episa, Frédéric Célestin, Franswa Sintomèr, èk Willy Técher lété intèrvenan kiltirèl. Frédéric Célestin la pass son CAPES Kréol, la travay dan n lisé Tanpon èk Sinn-Ni. Dépi 2007, le Kolèz Plato Goyav la rouv in post LCR. E le rézilta lé la. o-bou-d in an de travay, le piblik LCR la doublé. Zordi nana katrovin zélèv. Kom koi, kan i travay, nana rézilta. Dawar bann paran la mié konpri linportanss aprann la lang kréol. La méri Sinlui la promi kontinié son travay po la LCR.

 Bbj 


Signaler un contenu

Un message, un commentaire ?


Témoignages - 82e année


+ Lus