Le Port était en avance sur son temps
11 septembre, par2016-2026 : 10e anniversaire de la disparition de Paul Vergès, témoignage de Houssen Amode
25 out 2015

Dann l’ané 1952, 87 % la tèr nout gran voizin té kouvèr avèk la foré.zordi a penn 8 %. An pliské sa shak ané nana in gran kantité la foré i disparète. Pou kosa ? Inn, demoun i kui manzé avèk doboi ; dé, do boi i ansèrv osi pou fé la kaz. Lo tavy sé kan ou i bril la foré primèr-lo promyé foré !-pou plant de ri, sansa d’ot kalité kiltir. An pliské sa, dann Madagaskar nana in bonpé foré i donn do boi présyé é in bann shakal i instal azot pou ésport lo boi. Mèm si lé défandi, in pti kou d’sou d’tab épi l’afèr lé aranjé.
Mésyé Dubois sé in l’injényèr suiss. Kan l’ariv l’ané 2009, son bann z’anploiyèr la anvoy ali dann nor Madagaskar pou éséy konprann pou kosa lo rannman lo kafé épi lo kakao la diminyé plis 40 %. Kan li l’ariv la-ba, li la pa mète lontan pou konprann : kan ou i tyé ou sinonsa kan ou i abime la foré, la plui i tonm moins é la séshrèss i ariv plizanpli souvan. Bann rivyèr lo débi i diminyé, mèm désèrtènn i koul a sèk ; lo bann nap fréatik (dolo sou térin !) i anfons plizanpli - zot la fine oir la télé kan i mézir bann nap fréatik La Rénion é i di souvan défoi lo nivo la bésé. An pliské sa, afors bril la foré, lo van épi la plui i sava ansanm la tèr arabl é sé sa k’i fé la fèrtilité dann la tèr. Philippe Dubois i désid li va fé in n’afèr pou Madagaskar. : li va roplant la foré.
Lo projé lé bazé dsi troi poto prinsipal :
L’anvironeman
Lo bann nouvo foré i pèrmète kaptir lo gaz karbonik (gaz a éfé d’sèr k’i éshof lo klima). Zot lé bon pou ramenn in pluviométrie pli konvnab, pou vanj kont l’érosion (somenn dèrnyèr) moin la parl bann pyé d’boi é z’ot tapi sou la tèr pou tienbo delo é pou anpèsh lo l’érozion la tèr. Le projé améné par ecoformasyon in l’ong (organizasyon non gouvèrnmantal) mésyé Dubois la fé ékspréséman pou sa ansanm avèk son bann dalon malgash lé bien konform solon la lojik k’in projé pou dévlopé i doi z’ète klimatolozik épi ékolozik. In projé konmsa sé zistoman kékshoz i konvien pou nout gran voizin. Solon sak in konséyé ékolozik i déklar.
Lo formasyon é lo sosyal
Sé bann malgash k’I fé bann pépinyèr, sé zot k’i plant lo bann ti pyé d’boi é pi i antrotien bann plantasyon. An pliské sa i fo la popilasyon i konpran ké sé in projé pou èl é pou son péi, san konté lo kourant épi lo soin pou sak lé malad.
L’ékonomi
Troizyèm poto, lo koté ékonomik pars sé bann pti sosyété k’i dévlop bann pépinyèr, sé bann pti sosyété k’i fé lo komèrs bann produi agro-foréstyé, é sa lé inportan dann in péi nana in bonpé d’moun mizèr.
Solon Philippe Dubois, dopi 2011 zot la fini plant pyé d’boi dsi 2000 éktar é la plant plis troi milyonn pti pyé d’boi. I rès ankor plis sis milyonn pyé d’boi pou planté dsi lo 4000 éktar la pankor planté. Sa i éspas dann la réjyonn Bekoratsaka é sé l’ong Ecoformasyon k’i okip dé sa prinsipalman.
L’afèr lé gagné ? Lé pa si sir ké sa . Par raport la mizèr d’moun épi la koripsyon. Shak ané nan (nana)trann sis mil éktar la foré k’i disparète . I fodré omoins in vèrs lo rapor dé shoz mé ziska zordi la pankor gagné mèm si na d’ot z’ONG i okip la roplantasyon bann foré avèk bann z’ésans i konvien bien pou lo bann z’androi, pou la flore é pou la faune.
Kosa i fodré pou k’i réisi ? Dabor fodré ké bann péizan i gingn plis avèk la foré ké san la foré par égzanp avèk lo tourism, sansa k’i dévlop l’agro-forèsteri donk la plantasyon dann la foré. Arzout èk sa bann fourno solèr pou kui manzé. Sa lé posib mé si i atann tro nora pi lo foré, nora pi la biodiversité, la flore épi la faune tout demoun i di sa lé éksépsyonèl.
2016-2026 : 10e anniversaire de la disparition de Paul Vergès, témoignage de Houssen Amode
Mézami mi sipoz zot konm mwin ni apréssyé bien in group rényoné i apèl Ziskakan é pou bann zansien rantre nou i suiv group-la dopi in karantènn (…)
In kozman pou la rout
Sortir du fanatisme assimilationniste et lutter contre l’échec scolaire et universitaire
Rapport de l’UNICEF
La sécheresse continue
Impact de la crise climatique mondiale dans notre pays
Recrutement de travailleurs des pays voisins pour couper la canne pendant plusieurs mois
IBL-Caillé : l’alliance du géant mauricien et du nain réunionnais ?
Projet de désindexation des pensions sur l’inflation
Recrutement de travailleurs des pays voisins pour couper la canne pendant plusieurs mois
Forte houle : l’océan rappelle les limites du béton