(Promyé morso : https://www.temoignages.re/chroniques/di-sak-na-pou-di/do-ri-in-vre-bon-lide-pou-nou-issi-la-renyon-par-lo-tan-k-i-kour,100161)

Mi antan déza in pé apré di va rovni tro shèr.Arèt fioné don ! si i ansèrv pa l’angré, si i ansèrv pa zinsèktisid shimik, si bann ti plantèr i rosoi in tèr pou plant dori épi d’ot shoz, zot i vé ni kroi son podikyon va kout tro shèr é la konkirans va bate nout prodiksyon atèr.Mi kroi pa mwin sa pars dann tout péi i produi dori la konsomasyon i goumant é forséman lo pri d’rovien va goumanté galman. Pé sfèr tazantan nou vagingn ède nout voizin épi nout bvoizin ède anou. Arzout èk sa bann ménaz ti plantèr va nyabou gingnzot pourkoi.

In pé va di dori mé sa iplant dann lo sa é pa dan la tèr sinploman :détronp azot ; lo ri la pa in plant akwatik é lo ri pluvial-sak i marsh avèk la plui- son rannman lé pli for ké lo ri dépyé dann lo. Méssyé Bègue dann in l’interview avèk antenne Rényon i di dann son shan i plant sis kalité do ri é sa i done in prodiksyon 12 tonne pou in foi, konm i pé plant dé foi dan l’ané oi zot mèm. Biensir i pé an avoir in loupé, in kou d’séshrèss, in gro kou d’siklone mé la baz lo kalkil méssyé Bègue la pa mové ditou.

In dalon la poz amwin in késtyon.

Li la di amwin si lé konmsa, akoz i plant pa,Mwin la réponn dori la pa in nouvoté pou La Rényon é dann nout listoir la pa arienk in foi la plant dori. Si ni pran lo karant-sinkant dèrnyé zané in bon pé d’moun la ésèye lo plantaz do ri. An parmi bann moun la planté ni pé site lo nom Balaya, Lagarrigue ansien zouar maloya, Toto Nirlo in kominis boi d’nèf sin-dni désédé astèr.L’avé galman méssyé Isautier té i rèv lanss la prodiksyon dori shé nou, pars li téi oi ali konm in nouvo Hubert Delisle- Bègue é d’ot ankor.Assosyé avèk Bègue l’avé sinkant plantèr é zot lété bien lanssé. Shakinn téi vé plant dé san mète karé pou nouri zot famiy.La pa manké, bann zinportatèr la kass lo pri andé é in bonpé la pa insisté : lo kolonyalism lé ankor bien instalé issi la Rényon... Dann kartyé sin-Pol néna in lassosyasion i vé rolans lo plantaz dori.Silaoss galman la pa an aryèr.

Astèr mi panss in n’afèr.Mwin néna in lidé dann mon tète :

Mézami zot i rapèl la guèr l’Irak, kan bonpé demoun té apré bataye pars l’avé pèr mank do ri. Ni sort konète é ni koné ankor la covid é si sa lété solman in komansman.Si d’ot virus manipilé i débark dsi la tèr ;si bann prodiktèr dori i gard zot manjé pou zot ébin kossa nou va fèr ? kossa nou va manzé ?

Zot i koné nou la fine sibi la guèr trant nèf karant sink é d’apré sak mi antan dir lété pa for pou nou issi arzouté avèk la maladi dann tan, la fyèv rémitante..Mon papa té i di, dann tan-la bann fam té mèg él zom té ansint...Zot va dir amwin la pa arienk dori va sov anou é fo tout l’akonpagnman épi i fo ossi in linsdistri médikaman é in bann doktèr épi pèrsonèl médikal rényoné.

Mi rèv pa mwln la, mi di solman sak i pé arive anou si nout komandèr lé la ba douz mil kilomète de nou. Sar tro tar mézami kan lo problèm v’ariv dsi nou é tout sak i pans La franss i protèz anou, zot kanar épi lé n’ot ossi sar noir. Zot lé prévni !

Kan dofé i pète lé tro tar pou éssèye la pomp, fransh vérité.

(La fini)

Georges Gauvin
in partizan la résponsabilité pou bann rényoné